เรื่องพระเจ้าคชัปปิยะ

นี้คือเรื่องราวของพระโพธิสัตว์

เมื่อครั้งยังอบรมตนเพื่อหาหนทา
งจะได้บรรลุเป็นพระพุทธเจ้า และเป็นเรื่องราวที่ยาวนานก่อนที่ท่านจะได้เกิดเป็นสุเมธดาบสแล้วได้รับพุทธพยากรณ์จากพระทีปังกรสัมมาสัมพุทธเจ้า ชาติเหล่านี้จึงเป็นอนิตยโพธิสัตว์ คือ เป็นพระโพธิสัตว์ที่ยังไม่ได้รับพุทธพยากรณ์

เรื่องพระเจ้าคชัปปิยะ

ในชาตินั้นพระโพธิสัตว์เกิดเป็น
นักเลงช้าง ชื่นชอบในกีฬาอันเกี่ยวด้วยช้างทั้งหลาย เหตุนั้นจึงมีพระนาม
...

ว่า พระเจ้าคชัปปิยะ (พระราชาผู้ชื่นชอบกีฬาช้าง)

วันหนึ่ง พระองค์คล้องช้างที่มีลักษณะดีไ

ด้เชือกหนึ่ง ต่อมาในคืน ๑๔ ค่ำ มีโขลงช้างจำนวนมากบุกเข้ามาในพ
ระราชอุทยาน แล้วเหยียบย่ำ ถ่ายคูถมูตรเรี่ยราด แล้วก็พากันจากไป รุ่งเช้าคนเฝ้าอุทยานได้ไปกราบทูลพระราชา พระองค์จึงเสด็จมาเพื่อทอดพระเนตร ช้างที่พระราชาประทับนั่งมาเมื่อได้กลิ่นนางช้างพังก็เกิดตัณหา ราคะขึ้น สลัดพวกราชบุรุษบนหลังตนให้ล่วงลง แต่พระราชาได้ติดไปหลังช้าง ช้างตะบึ่งหนีตามโขลงช้างไปในป่าใหญ่

พระราชาจะใช้ขอสับแรงอย่างไรช้า
งก็ไม่หยุดวิ่ง พระราชาคิดว่าหากไม่หาทางลงจากหลังช้างก็คงต้องสิ้นพระชนม์ จึงเหนี่ยวกิ่งไม้แห่งหนึ่งไว้ ปล่อยให้ช้างหนีหายไป เมื่อพวกราชบุรุษตามมาทันพระองค์ก็ลงจากต้นไม้ แล้วให้นายควาญช้างออกไปตาม เมื่อช้างเชือกนั้นระงับตัณหา ราคะลง ก็กลับเชื่องและตามนายควาญช้างกลับมา

พระราชาไต่ถามนายควาญช้างว่าเหต
ุใดช้างเชือกนี้จึงฝึกไม่เชื่อง ฤาจะต้องฆ่าทิ้ง นายควาญช้างจึงกราบทูลขอพิสูจน์บางประการให้พระราชาทรงทอดพระเนตร แล้วให้ราชบุรุษเผาเหล็กร้อนแดงก้อนหนึ่งขึ้น นายควาญช้างสั่งให้ช้างใช้งวงรัดก้อนเหล็กร้อนแดงนั้นและอย่าปล่อยหากไม่ได้ยินคำสั่งให้ปล่อย

ช้างนั้นก็ใช้งวงรัดก้อนเหล็กร้
อนแดงนั้นตามคำสั่ง ผิวของมันก็ลุกไหม้เพราะความร้อน แต่มันก็ยังคงรัดก้อนเหล็กนั้นไว้ นายควาญช้างต้องการให้พระราชาได้ทอดพระเนตรเห็นความจริงของธรรมชาติตัณหาขอสัตว์ทุกตัวตนที่อยู่เหนือการควบคุม ช้างนั้นเมื่อไม่ได้ยินคำสั่งให้ปล่อย มันก็รัดก้อนเหล็กร้อนแดงนั้นจนยืนตายอยู่ตรงนั้น ตรงหน้าพระราชา

พระราชาทรงเห็นดังนั้นก็ถึงความ
สลดสังเวชใหญ่ ดำริว่า

"โอหนอ! ราคะ ร้ายกาจยิ่งนัก มีเรี่ยวแรงนัก มีอุปัททวะมาก ก็เพราะอาศัยราคะนั้น สัตว์เหล่านี้ จึงจมอยู่ในทะเลคือสังสารวัฏฏ์ จึงหมกไหม้อยู่ในมหานรก บังเกิดในดิรัจฉานวิสัย เป็นจำนวนมาก"
ครั้นพิจารณาโทษของกิเลส กามตัณหาเป็นอันมากแล้ว ทรงดำริขึ้นว่า เราจักเปลืองสัตว์เหล่านี้ ให้พ้นจากสังสารทุกข์ เราจะทำพุทธปณิธาน จึงทรงทำมโนปณิธานว่า

พุทฺโธหํ โพธยิสฺสามี มุตฺโตหํ โมจเย ปเร
ติณฺโณหํ ตารยิสฺสามี สํสาโรฆา มหพฺภยา.

เราตรัสรู้แล้ว จักให้สัตว์อื่นรู้ตามด้วย
เราหลุดพ้นแล้ว จักให้สัตว์อื่นหลุดพ้นด้วย
เราข้ามจากโลกสงสาร อันมีภัยมากได้แล้ว จักให้สัตว์อื่นข้ามได้ด้วย.

พระราชาทรงสละราชสมบัติ เข้าป่า ผนวชเป็นฤาษี อบรมตน หาหนทางที่จะบรรลุเป็นพระพุทธเจ
้าต่อไป.